مطالعات منطقه ای: اسرائیل شناسی و آمریکاشناسی

مطالعات منطقه ای: اسرائیل شناسی و آمریکاشناسی

رانت به مثابه نقطه تمایز کلیدی برای گذر از بافت پاتریمونیال قاجاری به ساخت نئوپاتریمونیال پهلوی (همراه با نگاهی به سهم رانت استراتژیک در بقای رژیم اسرائیل)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشکده علوم جغرافیایی، گروه برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری نظام سیاست گذاری در برنامه ریزی روستایی، دانشکده پردیس بین المللی علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 کارشناس ارشد علوم سیاسی، گرایش دیپلماسی و سازمان های بین الملل، دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه
چکیده
پیوستگی اقتصاد و سیاست امری است که امروز آشکارا پیچیدگی­هایی را در امر توسعه و پیشرفت کشورها منجر می­شود که گاه تسهیل­گر و بعضاً مشکل آفرین هستند. اما در این میان به نظر می­رسد شرایط جغرافیایی به­عنوان رأس سوم مثلث تعیین­کننده شکل و روند هر دو متغیر اقتصادی و سیاسی است. مقاله حاضر کشور ایران را در مقطع زمانی قاجار تا پهلوی با این سه متغیر مورد بررسی قرار داده است. مسئله کمبود آب، معاش و زندگی اقتصادی مردم را به گونه­ای نیازمند به حضور یک پاتریمونیال قدرتمند کرده بود و پاتریمونیال برای حفظ مقام و اجرای نقش پر هزینه خود سیستم اقتصادی وابسته و غیر مولد را به کار می­بست. با توجه به متفاوت بودن شرایط اقتصادی در دو دوره قاجار و پهلوی، نظام سیاسی نیز از پاتریمونیال به نئوپاتریمونیال تغییر پیدا کرد. در نهایت در این مقاله تفاوت نظام پاتریمونیال و نئوپاتریمونیال در ایران با تمرکز بر اقتصاد رانتی نتیجه­گیری می­شود. به نظر می­رسد رانتی که موجب بقای حکومت­های رانتیر است، در اسرائیل کنونی نیز جریان دارد. کمک­های تضمین­شده آمریکا به اسرائیل، همان نقش نفت را در دولت­های رانتیر دارد.
کلیدواژه‌ها