دکترای علوم سیاسی، پژوهشگر گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه، مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، تهران، ایران
چکیده
اسرائیل بهعنوان یک ساختار سیاسی با تکنولوژی پیشرفته و چین بهعنوان یکی از بزرگترین اقتصادهای دنیا، میتوانند با همافزایی در زمینههای مختلف اقتصادی مانند فناوری اطلاعات، کشاورزی و انرژیهای تجدیدپذیر به موفقیتهای بزرگی دست یابند. با این حال، تنشهای سیاسی، منافع متضاد کشورهای ثالث و چالشهای داخلی هر یک از ساختارهای سیاسی میتواند مانع از تحکیم این روابط شود. حال با توجه به موارد مذکور، پرسش اصلی در این پژوهش آن است که راهبرد دیپلماسی اقتصادی اسرائیل در برابر چین دارای چه ویژگیهایی و تبیینکننده چه اهدافی میباشد؟ این پژوهش در راستای هدف شناسایی و تجزیه و تحلیل روندهای اصلی در دیپلماسی اقتصادی اسرائیل در چین، شامل توافقات تجاری، پروژههای سرمایهگذاری مشترک و همکاریهای فناورانه میکوشد. شایان ذکر است که در این پژوهش فرض بر این است که دیپلماسی اقتصادی اسرائیل در چین (2014-2023) تأثیر معناداری بر تقویت روابط دو کشور و رشد سرمایهگذاریهای متقابل داشته و این تأثیر در حوزههای فناوری، کشاورزی و امنیت سایبری مشهودتر از سایر حوزهها میباشد. روش پژوهش نیز، کیفی و با رویکرد توصیف و تحلیل است؛ در نهایت با تحلیل دادههای کیفی این گونه برآورد شده که افزایش واردات و صادرات میان دو ساختار سیاسی، به ایجاد یک بستر فزاینده مناسب برای همکاریهای دو جانبه منجر شده، اما با چالشهایی نیز مواجه است، از جمله نگرانیهای امنیتی و سیاسی، همچنین، رقابت چین با سایر قدرتهای جهانی و موقعیت اسرائیل بهعنوان یک ساختار سیاسی در این بستر جهانی، نیازمند توجه و تدبیر در سیاستگذاریهای دیپلماتیک و اقتصاد سیاسی میباشد.
احمدی، وحیده(1396). اسرائیل و کشورهای پیرامونی؛ نفوذ امنیتی با پوشش اقتصادی، فصلنامه مطالعات راهبردی، 20(2)، 135-113.
پوررمضان، پرهام(۱۴۰۱). تحلیل تأثیرات توسعه کریدورهای ترانزیتی بر ارتقاء جایگاه دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: کریدور جنوب به شمال)، مطالعات اقتصاد سیاسی بینالملل، 5(1)، 687-659.
چگنیزاده، غلامعلی، و شکوهی، سعید(1402). تحلیل برداشتهای چینی از نیات و سیاستهای آمریکا، فصلنامه پژوهشهای راهبردی سیاست، 12(45)، 284-241.
دانش، افسانه، و سینایی، وحید(1400). اقتدارگرایی یا دموکراسی؛ ساختار دولت و توسعه اقتصادی در چین و هند، فصلنامه پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل، 9(2)، 126-97.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال؛ سلیمی، حسین، و منادیزاده، محمدحسین(۱۳۹۸). روابط هند و آمریکا از منظر وابستگی متقابل، پژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل، 7(2)، 104-67.
رستمی،فرزاد، و کهریزی، ندا(1401). پیامدهای امنیتی مناسبات چین و اسرائیل برای آمریکا، فصلنامهپژوهشنامه ایرانی سیاست بینالملل، 11(21)، 193-169.
زیبایی، مهدی(۱۳۹۹). اقتصاد سیاسی بینالملل خاورمیانه در پرتو بیماری مسری کووید-19، دولت پژوهی، 6(22)، 62-35.
شریعتینیا، محسن، و میرعمادی، طاهره(1394). تعاملات نظامی رژیم صهیونیستی با روسیه، هند و چین، فصلنامه روابط خارجی، 7(2)، 134-101.
شیردل، پروین(1402). نقش و وزن پسا صهیونیسم در جامعه اسرائیل امروز، فصلنامه مطالعات منطقهای؛ اسرائیلشناسی-آمریکاشناسی، 24(2)، 25-1.
عرشیا، لیلا، و بزرگمهری، مجید(1402). روابط چین و اسرائیل در سه دهه اخیر (1990-2020) حوزههای همگرایی و واگرایی، فصلنامه سیاست خارجی، 37(3)، 116-89.
قربانی، وحید(1400). استراتژی امنیت انرژی معاصر چین در غرب آسیا، فصلنامه روابط خارجی، 13(3)، 658-627.
قوام، سیدعبدالعلی، و اعلائی، مهدی(۱۳۹۰)، ژئوپلیتیک هستهای ایران در چارچوب نظریه وابستگی متقابل پیچیده، رهیافتهای سیاسی بینالملل، 6(22)، 38-9.
محمدنیا، مهدی، و سیفی، عبدالمجید(۱۴۰۱). وابستگی متقابل پیچیده: چارچوبی برای تحلیل روابط هند و ایالات متحده، سیاست خارجی، 36(3)، 229-203.
موسوی، سید احمد، و سجادی، مرضیه(1403). تحلیل رفتار انتخاباتی رأیدهندگان در رژیم صهیونیستی، فصلنامه مطالعات منطقهای؛ اسرائیلشناسی-آمریکاشناسی، 25(1)، 25-1.
Bajpaee, C. (2021). China's Belt and Road Initiative: A Global Strategy for Economic Leadership. Asia Policy.
Barbosa Martinelli, C. (2016) O Jogo Tridimensional: o Hard Power, o Soft Power e a Interdependência Complexa, segundo Joseph Nye. Conjuntura Global, 5(1). Doi:10.5380/cg.v5i1.47424
Ben-Shahar, O. (2018). Economic Development in Israel: Strategy and Challenge. Journal of Economic Policy, 34(2), 195-210.
Blanton, R. G. (2008) “A Multidimentional Assessment of Interdependence” Southeastern Political Review, 28(4), 759–774. https://doi.org/10.1111/j.1747-1346.2000.tb00799.x
Brophy, J. (2022). The Geopolitical Implications of the Israel-China Relationship. Global Affairs, 8(1), 45-61
Cohen, E. (2019). International Relations and Economic Connections: The Case of Israel. Journal of International Political Economy, 15(4), 367-390.
Elkin, E. (2021). "Energy Partnerships: The Israeli Experience." Middle Eastern Studies Journal.
Friedman, H. (2021). "Israel's Gas Fields: Opportunities and Challenges." Energy Policy Review.
IEA (International Energy Agency). (2021). "Global Gas Report 2021." Retrieved from IEA website.
Kamynin, V. D. & N. V. Kozykina (2020) Interdisciplinarity - the Basis for the Study and Teaching of International Relations, Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200723.042
Levin, B. (2020). Israel's Start-Up Economy: The Race for Innovation. Globalization and Economic Development, 27(3), 113-132
Rassler, D. (2020). Israel and China: Economic and Technological Cooperation. Journal of Middle Eastern Studies.
Reuven, J. (2020). Israel and China: A Growing Economic Partnership. Journal of Asian Studies, 79(2), 215-230.
Saban, R. (2021). Economic Inequality in Israel: Causes and Consequences. Middle East Journal of Business, 16(1), 42-55.
Sang, Q. (2019). Chinese Jews: A Historical Overview. New York: Academic Press.
Schwartz, A. (2020). "Israel's Emerging Energy Market." Jerusalem Post.
Shabtay, M. (2022). "China-Israel Energy Cooperation: Opportunities and Risks." Asian Energy Studies Journal.
Shambaugh, D. (2013). China Goes Global: The Partial Power. Oxford University Press.
Shen, Y. (2021). Cultural Interactions between Israel and China in the 21st Century. Journal of International Relations, 15(4), 200-214
Swaine, M. D. (2020). Chinese Military Diplomacy: A New Era. The National Bureau of Asian Research.
Zacco, C. (2019). China-Israel Relations: Challenges and Opportunities. Asian Journal of Middle Eastern Studies.
Zheng, Y. (2019). Confucianism and Chinese Foreign Policy: A Historical Perspective. The China Quarterly.
